W chemicznej obróbce stali nierdzewnej efekt końcowy zależy nie tylko od zastosowanego preparatu czy samego wykonania określonej operacji. Znaczenie ma cały proces: przygotowanie powierzchni, dobór technologii, kontrola parametrów, płukanie, postępowanie z wyrobem po obróbce oraz kontrola uzyskanego efektu.
Dlatego w profesjonalnej obróbce powierzchni istotną rolę odgrywają normy, procedury i systemy zarządzania jakością. Pozwalają uporządkować proces i zwiększyć jego powtarzalność, co ma szczególne znaczenie w przypadku elementów przeznaczonych dla przemysłu spożywczego, chemicznego, farmaceutycznego czy instalacji pracujących w wymagających warunkach.
Dlaczego normy są ważne w obróbce stali nierdzewnej?
Stal nierdzewna zawdzięcza swoją odporność korozyjną obecności cienkiej warstwy pasywnej tworzącej się na jej powierzchni. Procesy produkcyjne, takie jak spawanie, cięcie, szlifowanie czy kontakt z zanieczyszczeniami, mogą wpływać na stan tej powierzchni.
Dlatego sposób jej przygotowania nie powinien być przypadkowy.
Normy i uznane standardy techniczne określają zasady postępowania z powierzchnią stali nierdzewnej oraz pomagają dobrać odpowiednie metody jej czyszczenia, trawienia i pasywacji.
Dla wykonawcy stanowią punkt odniesienia przy projektowaniu procesu. Dla klienta są informacją, że obróbka nie opiera się wyłącznie na doświadczeniu operatora, lecz jest prowadzona według określonych zasad.
ASTM A380, jeden z podstawowych standardów
Jednym z ważnych dokumentów odnoszących się do przygotowania powierzchni stali nierdzewnej jest ASTM A380/A380M.
Standard dotyczy między innymi czyszczenia, odkamieniania i pasywacji elementów, urządzeń oraz systemów wykonanych ze stali nierdzewnej.
Opisuje zagadnienia związane z usuwaniem zanieczyszczeń powierzchniowych, produktów powstałych podczas procesów technologicznych oraz właściwym przygotowaniem powierzchni.
W praktyce jest istotnym punktem odniesienia przy planowaniu procesów obróbki chemicznej stali nierdzewnej.
Samo powołanie się na normę nie oznacza jednak automatycznie, że każdy wyrób powinien zostać poddany identycznej obróbce. Technologia musi uwzględniać gatunek stali, stan powierzchni, wcześniejsze procesy produkcyjne oraz warunki późniejszej eksploatacji.
Powtarzalność procesu ma znaczenie
W obróbce chemicznej podobny wygląd powierzchni nie zawsze oznacza, że proces przebiegał w takich samych warunkach.
Na rezultat mogą wpływać między innymi stężenie i stan preparatu, temperatura, czas kontaktu z powierzchnią, jakość przygotowania wyrobu, sposób płukania oraz kolejność poszczególnych etapów.
Dlatego istotna jest kontrola procesu i stosowanie określonych procedur.
Powtarzalność nabiera szczególnego znaczenia przy produkcji seryjnej. Jeżeli klient dostarcza kolejne partie podobnych wyrobów, oczekuje nie tylko odpowiedniego efektu wizualnego, lecz również stabilnego sposobu realizacji usługi.
Norma techniczna a system zarządzania jakością
Normy techniczne dotyczące obróbki powierzchni i normy odnoszące się do systemów zarządzania pełnią różne funkcje.
Standardy techniczne, takie jak ASTM A380/A380M, odnoszą się bezpośrednio do określonych zagadnień związanych z powierzchnią stali nierdzewnej.
System zarządzania jakością określa natomiast sposób organizacji pracy przedsiębiorstwa, nadzorowania procesów, dokumentowania działań i reagowania na niezgodności.
Oba obszary wzajemnie się uzupełniają. Sama znajomość technologii nie zastępuje właściwej organizacji procesu, podobnie jak wdrożony system zarządzania nie zastąpi wiedzy technologicznej.
ISO 9001, czyli kontrola i powtarzalność procesów
ISO 9001 jest normą dotyczącą systemu zarządzania jakością.
W praktyce oznacza to między innymi uporządkowanie odpowiedzialności, nadzorowanie procesów, prowadzenie odpowiedniej dokumentacji, analizowanie niezgodności oraz ciągłe doskonalenie sposobu działania organizacji.
W przypadku usług związanych z obróbką powierzchni ma to znaczenie, ponieważ rezultat jest efektem wielu następujących po sobie czynności.
Kontrola całego procesu pozwala ograniczyć ryzyko przypadkowych różnic pomiędzy poszczególnymi realizacjami.
ISO 14001, obróbka chemiczna a środowisko
Procesy chemicznej obróbki stali wiążą się ze stosowaniem preparatów chemicznych, zużyciem wody oraz powstawaniem ścieków technologicznych.
Dlatego istotna jest nie tylko jakość wykonanej usługi, lecz również sposób organizacji procesu pod względem środowiskowym.
ISO 14001 określa wymagania dotyczące systemu zarządzania środowiskowego. Obejmuje między innymi identyfikowanie wpływu działalności na środowisko, nadzorowanie istotnych aspektów środowiskowych oraz działania zmierzające do ograniczania tego wpływu.
W przypadku przedsiębiorstwa zajmującego się obróbką chemiczną ma to bezpośrednie znaczenie dla sposobu gospodarowania preparatami, wodą procesową, ściekami i odpadami.
ISO 45001, bezpieczeństwo ludzi i organizacji pracy
Obróbka chemiczna wymaga również odpowiedniej organizacji pracy i właściwych zasad bezpieczeństwa.
ISO 45001 dotyczy systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Jego zadaniem jest uporządkowanie sposobu identyfikowania zagrożeń, oceny ryzyka oraz działań służących zapewnieniu odpowiednich warunków pracy.
W procesach wykorzystujących preparaty chemiczne szczególne znaczenie mają między innymi wyposażenie stanowisk, środki ochrony indywidualnej, właściwe procedury postępowania oraz przygotowanie pracowników.
Dlaczego certyfikacja ma znaczenie dla klienta?
Dla klienta przemysłowego wybór wykonawcy nie powinien sprowadzać się wyłącznie do porównania ceny usługi.
Znaczenie ma również to, w jaki sposób wykonawca kontroluje proces, czy posiada odpowiednie procedury, jak reaguje na niezgodności oraz czy potrafi zapewnić powtarzalność przy kolejnych realizacjach.
Certyfikowany system zarządzania stanowi niezależne potwierdzenie, że określone obszary funkcjonowania przedsiębiorstwa zostały poddane ocenie według wymagań danej normy.
Nie zastępuje to doświadczenia technologicznego, ale w połączeniu z wiedzą, odpowiednim wyposażeniem i kontrolą procesu ogranicza przypadkowość realizacji.
Dokumentacja jako część jakości procesu
W wielu zastosowaniach przemysłowych samo wykonanie usługi nie jest wystarczające. Istotna jest również możliwość określenia, jakiemu procesowi został poddany konkretny wyrób.
Dokumentowanie realizacji pozwala zachować informacje dotyczące wykonanych operacji i zwiększa identyfikowalność procesu.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku klientów działających w branżach regulowanych lub posiadających własne wymagania jakościowe dotyczące dostawców i procesów zewnętrznych.
Jakość zaczyna się przed rozpoczęciem obróbki
Prawidłowy proces rozpoczyna się jeszcze przed użyciem preparatu chemicznego.
Najpierw należy ocenić stan powierzchni, sposób wykonania wyrobu, występujące przebarwienia termiczne, zanieczyszczenia oraz oczekiwany rezultat.
Dopiero na tej podstawie można określić, czy właściwym rozwiązaniem będzie czyszczenie, trawienie, pasywacja, elektropolerowanie, szkiełkowanie czy połączenie kilku procesów.
To szczególnie ważne, ponieważ poszczególne technologie nie są wobec siebie zamienne. Każda z nich realizuje inne zadanie i powinna być stosowana wtedy, gdy wynika to ze stanu powierzchni oraz wymagań dotyczących gotowego wyrobu.
Standard procesu ma znaczenie dla efektu końcowego
W TELOX realizujemy procesy obróbki powierzchni stali nierdzewnej w oparciu o określone procedury technologiczne i wymagania właściwe dla danego procesu.
Systemy zarządzania jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem i higieną pracy zgodne z ISO 9001, ISO 14001 i ISO 45001 wspierają kontrolę poszczególnych obszarów działalności. W procesach związanych z czyszczeniem, trawieniem i pasywacją stali nierdzewnej istotnym punktem odniesienia są również wymagania i dobre praktyki opisane w ASTM A380/A380M.
Dzięki temu jakość nie sprowadza się wyłącznie do wyglądu powierzchni po zakończeniu obróbki. Jest wynikiem właściwego doboru technologii, kontroli procesu, wiedzy pracowników oraz konsekwentnego stosowania ustalonych zasad.